Қазақстанда жанама өнімнен мырыш алу технологиясы әзірленді

Қазақстанда циркулярлық металлургияны қалыптастыруға маңызды қадам жасалды. Шалқия кен орнының байытуға қиын полиметалл шикізатын электрбалқыту кезінде түзілетін құрамында мырышы бар возгондар негізінде электрохимиялық мырыш және композициялық жабындардың тәжірибелік үлгілері әзірленді.

Бұл үлгілер ҚР Минералдық шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі ұлттық орталығының ("ҚР МШКҚӨ ҰО" РМК) ғылыми қызметкерлері «2023–2025 жылдарға арналған полиметалл шикізатын кешенді қайта өңдеудің түбегейлі жаңа технологияларын әзірлеу» ғылыми-техникалық бағдарламасын іске асыру барысында, ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Өнеркәсіп комитетінің бағдарламалық-нысаналы қаржыландыруы аясында жасалды.

Нәтижесінде мырыш возгондарын күкірт қышқылды ерітінділерде шаймалау және құрамындағы мырыштың 70-80%-ға дейінгі бөлігін алу мүмкін болатын оңтайлы параметрлер анықталды. Содан кейін мырыш электролиз әдісімен бөлініп, тығыз қорғаныш мырыш жабындары алынады.

Композициялық электрохимиялық жабындардың (КЭЖ) келесі тәжірибелік үлгілері алынды:

• Титан диоксиді бар мырыш жабыны (Zn–TiO₂), оның коррозияға төзімділігі мырыш жабынға қарағанда 3,4 есе жоғары;

• Мырыштың мыспен электрохимиялық қорытпасы (Cu – 48,80%, Zn – 45,68%), оның коррозияға төзімділігі мырыш және мыс жабындармен салыстырғанда 10 есе жоғары.

Дәстүрлі реактивті тұздардан (ZnSO₄·7H₂O, ZnCl₂) айырмашылығы, возгондарда 25-30%-ға дейін мырыш бар және электролиттер үшін толыққанды шикізат бола алады. Алдын ала бағалаулар бойынша, оларды пайдалану реактивті мырышқа қажеттілікті шамамен 40%-ға қысқартуға мүмкіндік береді, бұл өндірістік шығындарды айтарлықтай төмендетіп, бір мезгілде техногендік қалдықтардың жиналуын азайтады.

Жұмыс қорытындысы бойынша құрамында мырышы бар возгондарды күкірт қышқылды шаймалаудан кейінгі ерітінділерден титан диоксиді бар мырыштың композициялық электрохимиялық жабынын алуға арналған технологиялық регламент те әзірленді.

4 патент алынды:

• «Мыс бетінде қорғаныш құрамында мырышы бар композициялық жабындарды алудың электрохимиялық тәсілі» (№ 8876);

• «Мырыш сульфидін алу тәсілі» (№ 9968);

• «Композициялық құрамында темір-титаны бар ұнтақты алу тәсілі» (№ 8875);

• «Пайдаланылған ерітінділерден мырыш алу тәсілі» (№ 10298).

Технологияны одан әрі енгізу мыналарға мүмкіндік береді:

• Қорғаныш жабындардың өзіндік құнын төмендетуге;

• Реактивті мырыш тұздарына тәуелділікті азайтуға;

• Техногендік қалдықтар көлемін қысқартуға;

• Металлургиялық өндірістердің экологиялық тұрақтылығын арттыруға.

Осылайша, әзірлеме металлургиялық возгондардың электрбалқытудың жанама өнімінен электрохимиялық өнеркәсіп үшін жоғары технологиялық шикізатқа сәтті трансформациясын көрсетеді.

Дереккөз: www.metalinfo.ru