Қазақстандық ғалымдарға әзірлемелерді енгізуге көмектеседі: шығарындыларды мониторингілеу және биоотын өндіру

Алматылық ғалымдардың әзірлемесіне Қырғызстан, Өзбекстан, Чили және Канада мамандары қызығушылық танытты.

Не болды

Қазақстанда отандық ғалымдарға экология, энергетика және өнеркәсіп саласындағы әзірлемелерді ілгерілетуге, оларды өндіріске енгізуге және шетелдік нарықтарға шығуға көмектесетін цифрлық платформа іске қосылуға дайындалып жатыр. Жоба және қазақстандық зерттеушілерді қолдау туралы BES.media тілшісіне экономика ғылымдарының докторы, Green Academy ғылыми орталығының директоры Бақыт Есекина әңгімелеп берді.

Платформа ғылыми әзірлемелерді енгізуге қалай көмектеседі

Платформаның басты міндеті – Қазақстан және Орталық Азия ғалымдарына метан мен көмірқышқыл газының шығарындыларын азайтуға бағытталған әзірлемелерді ілгерілетуге көмектесу. Бақыт Есекинаның айтуынша, бұл технологияларды өнеркәсіпте, энергетикада, ауыл шаруашылығында және қоршаған ортаға әсерді бақылау мен азайту маңызды басқа да салаларда пайдалануға болады.

Есекина Қазақстандағы қолданыстағы шығарындылар мониторингі жүйелері жақсартуды қажет ететінін атап өтті. Қолданыстағы әдістер өндіріс пен көлікке байланысты жанама шығарындыларды қоса алғанда, ластанудың барлық көлемін әрдайым есепке ала бермейді.

«Осы ғалымдармен сөйлесе отырып, біз шығарындылар мониторингі жүйесін жақсарту керек деген қорытындыға келдік, өйткені ол бізде заманауи талаптарға және Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенция ұсынатын мониторинг талаптарына толық сай емес», – деді Есекина.

Жоба БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенциясының платформасында тіркелген.

Жаңа цифрлық платформа арқылы қазақстандық зерттеушілер өз технологияларын әлеуетті инвесторлар мен кәсіпорындарға ұсына алады, әзірлемелерді өндіріске енгізу үшін серіктестер таба алады және оларды шетелдік нарықтарға ілгерілете алады.

Платформада қазақстандық ғалымдардың қандай әзірлемелері ұсынылады

Платформада алғашқылардың бірі болып Алматыдағы Д.А. Қонаев атындағы тау-кен істері институтының жобасы ұсынылады. Оның ғалымдары 25 жылдан астам уақыт тау-кен металлургия саласын цифрландырумен айналысады. Олар өнеркәсіптік кәсіпорындардағы шығарындыларды дәлірек есепке алуға мүмкіндік беретін модель әзірледі.

«Модель бізде қабылданғандай кәсіпорын бойынша шығарындыларды ғана есептемейді, операциялар және әрбір технологиялық процесс бойынша шығарындыларды есептеуге және оларды оңтайландыруға мүмкіндік береді. Яғни шығарындыларды барынша толық есепке алу. Біздің негізгі міндетіміз – мемлекетке шығарындыларды дұрыс есептеуге және мониторинг жүргізуге көмектесу», – деп түсіндірді Есекина.

Мұндай тәсіл тау-кен өндіру өнеркәсібі дамыған елдер үшін ерекше өзекті, мұнда кәсіпорындар экологиялық мониторинг жүйелерін жақсартуы қажет.

«Бұл жоба іс жүзінде оны біздің платформада ұсынуға дайын. Өйткені бұл тау-кен өнеркәсібі бар Қырғызстан, Өзбекстан әріптестеріміз үшін қызықты болады. Сонымен қатар, бұл жобаға бүгінде Чили, Канада әріптестері қызығушылық танытып отыр», – деп атап өтті орталық басшысы.

Болашақта ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар шығарындыларды дәлірек есепке алу үшін цифрлық модельді тікелей әзірлеушілерден сатып ала алады.

Мемлекет ғылыми бастамаларды қалай қолдайды

Отандық ғылымды дамыту және ғылыми әзірлемелерді экономикаға енгізу мемлекеттік саясаттың басымдықтары болып қала береді. Өз жолдауында президент Қасым-Жомарт Тоқаев білім, ғылым және инновацияларды заманауи дәуірдің басты қозғаушы күштері деп атады.

Мемлекет басшысы Қазақстан жоғары технологияларға, ғылым мен білімге негізделген экономиканы дамытуы керектігін атап өтті. Ол үшін ол әлемдік технологиялық көшбасшылармен ынтымақтастықты нығайтуға және қолданбалы ғылымды, оның ішінде өндірістік кәсіпорындармен және бизнеспен бірлесіп дамытуға шақырды.

Бақыт Есекинаның айтуынша, цифрлық платформаны құруды басынан бастап Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек қолдады. Жобаны дамытуға Орталық Азия университеті мен Astana Hub қатысады. Платформаны 12 қарашада Анталиядағы COP31 климаттық конференциясында Қазақстан павильонында ұсыну жоспарланып отыр. Ресми іске қосылу желтоқсанға жоспарланған.

Бұл Қазақстан үшін неліктен маңызды

Мұндай ғылыми жобалар Қазақстан экономикасы үшін жаңа мүмкіндіктер жасай алады. Заманауи мониторинг технологиялары кәсіпорындарға шығарындылар көлемін дәлірек анықтауға және қоршаған ортаға әсерді азайту үшін өзгерту қажет өндірістік процестерді айқындауға көмектеседі.

Дереккөз: bes.media